ΠΕΡΑ ΑΠΟ ΤΗ ΣΑΜΠΑ
Καποέιρα, Φρέβο και Μπόσα Νόβα: Οι Άλλες Χορευτικές Παραδόσεις της Βραζιλίας
Ένα σόου βραζιλιάνικης λαογραφίας στο Ρίο δεν στηρίζεται μόνο στη σάμπα. Δείτε τι πραγματικά είναι η καποέιρα, το φρέβο και η μπόσα νόβα, και από πού προέρχεται κάθε βραζιλιάνικη παράδοση.
Δείτε τις ημερομηνίες του Rio Samba Night στο GetYourGuide ↗Capoeira: ένα κράμα πολεμικής τέχνης, χορού και παιχνιδιού
Η καποέιρα αναπτύχθηκε ανάμεσα στους σκλαβωμένους Αφρικανούς στη Βραζιλία, συνδυάζοντας πολεμικές κινήσεις, ακροβατικά, μουσική και στοιχεία παιχνιδιού σε κάτι που αντιστέκεται σε έναν και μόνο χαρακτηρισμό — συχνά περιγράφεται ως ένα μείγμα πολεμικής τέχνης, χορού και παιχνιδιού. Δύο παίκτες κινούνται με λακτίσματα, σαρώσεις και αποφευκτικές, σχεδόν χορευτικές διαφυγές μέσα σε έναν κύκλο θεατών που ονομάζεται ρόδα, με τον ρυθμό και το ύφος της ανταλλαγής να καθορίζονται από τη μουσική και όχι από σταθερή χορογραφία. Η Καποέιρα Ανγκόλα είναι γενικά το πιο αργό, πιο παραδοσιακό στυλ, ενώ η Καποέιρα Ρεζιονάλ, που αναπτύχθηκε τη δεκαετία του 1930, είναι ταχύτερη και πιο ακροβατική — και τα δύο εξακολουθούν να ασκούνται και να διδάσκονται σήμερα.
Το μπερίμπαου οδηγεί τη ρόντα.
Το μπερίμπαου — ένα κρουστό τόξο με μία χορδή, φτιαγμένο από ξύλινο ραβδί, ατσάλινη χορδή και κολοκύθα ως αντηχείο — είναι το βασικό όργανο της καποέιρα και εκείνο που ουσιαστικά διευθύνει τη ρόντα. Ο παίκτης του ορίζει τον ρυθμό και το ρυθμικό μοτίβο που λέει στους δύο καποεϊρίστες αν πρέπει να παίξουν αργά και ελεγχόμενα ή γρήγορα και ακροβατικά. Παράλληλα με το μπερίμπαου, μια ρόντα συνήθως περιλαμβάνει παντεΐρο και τύμπανα αταμπάκε, καθώς και αντιφωνικό τραγούδι, αλλά είναι το μοτίβο του μπερίμπαου που όλοι οι υπόλοιποι — συμπεριλαμβανομένων των δύο παικτών — ακούν και ακολουθούν στενά σε όλη τη διάρκεια της ανταλλαγής, από την αρχή ως το τέλος.
Φρέβο: ένα στυλ καρναβαλιού από πολύ μακριά από το Ρίο
Το φρέβο κατάγεται από το Ρεσίφε και την Ολίντα, στην πολιτεία Περναμπούκο της βορειοανατολικής Βραζιλίας — γεωγραφικά και πολιτισμικά ξεχωριστό από την παράδοση του καρναβαλιού του Ρίο, παρόλο που και τα δύο εμπίπτουν στην ίδια λέξη. Είναι γρήγορη, χάλκινη μουσική που συνοδεύεται από ένα ακροβατικό στυλ χορού, που παραδοσιακά εκτελείται με μια μικρή πολύχρωμη ομπρέλα, η οποία χρησιμοποιείται σχεδόν ως σκηνικό αντικείμενο και βοήθημα ισορροπίας για χαμηλά λακτίσματα και άλματα. Όταν ένα σόου λαϊκής παράδοσης στο Ρίο περιλαμβάνει ένα νούμερο φρέβο, αποτελεί μια σκόπιμη αναφορά στην ευρύτερη καρναβαλική κουλτούρα της Βραζιλίας πέρα από την ίδια την πόλη — μια υπενθύμιση ότι το «βραζιλιάνικο καρναβάλι» είναι στην πραγματικότητα πολλές ξεχωριστές περιφερειακές παραδόσεις και όχι ένα ενιαίο στυλ με επίκεντρο μόνο το Ρίο.
Μπόσα νόβα: η σάμπα σε αργό ρυθμό, που ταξίδεψε σε όλο τον κόσμο
Η μπόσα νόβα γεννήθηκε στις παραλίες της Ζόνα Σουλ του Ρίο στα τέλη της δεκαετίας του 1950, και αποδίδεται σε μεγάλο βαθμό σε μουσικούς όπως ο Ζοάο Ζιλμπέρτο και ο Αντόνιο Κάρλος Ζομπίμ, οι οποίοι συνδύασαν τον υποκείμενο ρυθμό της σάμπα με την πιο απαλή αρμονία της τζαζ και ένα πιο προσωπικό, εξομολογητικό φωνητικό ύφος. Το «Garota de Ipanema» («Το Κορίτσι από την Ιπανέμα»), σε μουσική Ζομπίμ και στίχους του Βινίσιους ντε Μοράες, έγινε το πιο αναγνωρίσιμο διεθνές σήμα κατατεθέν του είδους. Σε ένα φολκλορικό σόου, το μουσικό κομμάτι της μπόσα νόβα είναι συνήθως το πιο ήσυχο και λιτό σημείο της βραδιάς — φωνή, κιθάρα και ελαφρά κρουστά, αντί για πλήρες κοστούμι και δυναμικό σετ μπαταρίας.
Maculelê και άλλες τοπικές παραδόσεις
Το Maculelê είναι ένας ρυθμικός χορός με ραβδιά από την Μπαΐα, που ιστορικά εκτελείται με ξύλινα ραβδιά (και, σύμφωνα με κάποιες παραδόσεις, με ματσέτες) τα οποία χτυπούνται μεταξύ τους στον ρυθμό, σε μια χορογραφημένη δομή ερωταπόκρισης, συχνά παρουσιαζόμενος δίπλα στην καποέιρα ως συγγενής αφροβραζιλιάνικη παράδοση. Είναι ένα από τα πολλά περιφερειακά στυλ — μαζί με το φρέβο και άλλα — που μπορεί να αξιοποιήσει ένα βραζιλιάνικο φολκλορικό σόου για να παρουσιάσει τη χορευτική κληρονομιά της χώρας πέρα από τη σάμπα. Το ακριβές ρεπερτόριο περιφερειακών χορών σε κάθε παράσταση μπορεί να διαφέρει ανάλογα με τον παραγωγό και τη βραδιά, γι' αυτό να θεωρείτε κάθε συγκεκριμένο πρόγραμμα ως ενδεικτικό του είδους της ποικιλίας που προσφέρεται και όχι ως σταθερό ή εγγυημένο πρόγραμμα.