BEYOND SAMBA
Capoeira, Frevo i Bossa Nova: inne style taneczne Brazylii
Pokaz folkloru w Rio opiera się na czymś więcej niż samba. Oto czym naprawdę są capoeira, frevo i bossa nova oraz skąd wywodzi się każda z tych brazylijskich tradycji.
Zobacz terminy Rio Samba Night na GetYourGuide ↗Capoeira: część sztuki walki, część taniec, część gra
Capoeira rozwinęła się wśród zniewolonych Afrykanów w Brazylii, łącząc ruch walki, akrobatykę, muzykę i elementy zabawy w coś, co wymyka się jednej etykiecie — często opisuje się ją jako część sztuki walki, część taniec i część grę. Dwóch graczy porusza się kopnięć, podcięć i wymijających, niemal tanecznych uników wewnątrz kręgu widzów zwanego roda, a tempo i styl wymiany wyznacza muzyka, a nie stała choreografia. Capoeira Angola jest zazwyczaj wolniejszym, bardziej tradycyjnym stylem, natomiast Capoeira Regional, rozwinięta w latach 30. XX wieku, jest szybsza i bardziej akrobatyczna — obie są nadal praktykowane i nauczane do dziś.
Berimbau prowadzi roda
Berimbau — jednostrunowy instrument perkusyjny w kształcie łuku, wykonany z drewnianego kija, stalowej struny i rezonatora z tykwy — jest wiodącym instrumentem capoeiry i tym, który faktycznie prowadzi rodę. Grający na nim wyznacza tempo i wzór rytmiczny, które podpowiadają dwóm capoeiristom, czy mają grać wolno i kontrolowanie, czy szybko i akrobatycznie. Obok berimbau w roda zwykle pojawiają się pandeiro i bębny atabaque oraz śpiew z odpowiedziami, ale to wzór berimbau jest tym, którego wszyscy pozostali — łącznie z samymi dwoma graczami — słuchają i za którym uważnie podążają przez całą wymianę od początku do końca.
Frevo: styl karnawałowy z daleka od Rio
Frevo pochodzi z Recife i Olindy, w północno-wschodnim brazylijskim stanie Pernambuco — geograficznie i kulturowo odmienne od tradycji karnawałowej Rio, choć oba mieszczą się pod tym samym słowem. To szybka, dęta muzyka w parze z akrobatycznym stylem tańca, tradycyjnie wykonywanym z małą kolorową parasolką używaną niemal jako rekwizyt i pomoc w utrzymaniu równowagi przy niskich kopnięciach i skokach. Gdy w rio de janeiroskim widowisku folklorystycznym pojawia się numer frevo, jest to świadome ukłon w stronę szerszej brazylijskiej kultury karnawałowej poza samym miastem — przypomnienie, że „brazylijski karnawał" to w rzeczywistości kilka odrębnych tradycji regionalnych, a nie jeden jednolity styl skupiony wyłącznie na Rio.
Bossa nova: samba zwolniona i wyniesiona na świat
Bossa nova wyrosła z plażowych dzielnic Zona Sul w Rio pod koniec lat 50. XX wieku, przypisywana w dużej mierze muzykom takim jak João Gilberto i Antônio Carlos Jobim, którzy połączyli podstawowy rytm samby z łagodniejszą harmonią jazzową i bardziej intymnym, konwersacyjnym stylem wokalnym. „Garota de Ipanema" („Dziewczyna z Ipanemy"), napisana przez Jobima i Viníciusa de Moraesa, stała się najbardziej rozpoznawalną międzynarodową wizytówką tego stylu. W widowisku folklorystycznym numer bossa novy jest zazwyczaj najcichszym, najbardziej oszczędnym segmentem wieczoru — głos, gitara i lekka perkusja zamiast pełnego kostiumowego zespołu i pędzącej sekcji rytmicznej.
Maculelê i inne tradycje regionalne
Maculelê to rytmiczny bahijski taniec z kijami, historycznie wykonywany z drewnianymi pałkami (a w niektórych tradycyjnych przekazach z maczetami) uderzanymi o siebie w rytm w choreograficznym wzorze wezwania i odpowiedzi, często inscenizowany obok capoeiry jako pokrewna tradycja afrobrazylijska. To jeden z kilku stylów regionalnych — obok frevo i innych — po które widowisko folklorystyczne może sięgnąć, by przedstawić taneczne dziedzictwo kraju wykraczające poza samą sambę. To, które dokładnie numery regionalne znajdą się w danym widowisku, może się różnić w zależności od producenta i wieczoru, więc każdy konkretny program należy traktować jako wskazówkę co do oferowanej różnorodności, a nie stały, gwarantowany repertuar.