POZA SAMBĄ
Capoeira, Frevo i Bossa Nova: inne brazylijskie style tańca
Pokaz brazylijskiego folkloru w Rio to coś więcej niż tylko samba. Oto, czym naprawdę są capoeira, frevo i bossa nova oraz skąd wywodzi się każda z tych brazylijskich tradycji.
Zobacz terminy Rio Samba Night na GetYourGuide ↗Capoeira: częściowo sztuka walki, częściowo taniec, częściowo gra
Capoeira narodziła się wśród zniewolonych Afrykanów w Brazylii, łącząc waleczne ruchy, akrobatykę, muzykę i elementy gry w coś, co wymyka się jednej etykiecie — często opisywana jest jako częściowo sztuka walki, częściowo taniec, a częściowo zabawa. Dwóch graczy porusza się wśród kopnięć, podcięć i uników o niemal tanecznym charakterze wewnątrz kręgu widzów zwanego roda, a tempo i styl wymiany wyznacza muzyka, nie zaś sztywna choreografia. Capoeira Angola to zazwyczaj wolniejszy, bardziej tradycyjny styl, podczas gdy Capoeira Regional, opracowana w latach 30. XX wieku, jest szybsza i bardziej akrobatyczna — obie są praktykowane i nauczane do dziś.
Berimbau prowadzi rodę
Berimbau — jednolity, strunowy łuk perkusyjny wykonany z drewnianego kija, stalowej struny i rezonatora z tykwy — to główny instrument capoeiry i ten, który w praktyce dyryguje rodą. Jego gracz nadaje tempo i wzór rytmiczny, który mówi dwóm capoeirzystom, czy mają grać wolno i kontrolowanie, czy szybko i akrobatycznie. Obok berimbau, roda zwykle dodaje pandeiro oraz bębny atabaque i śpiew na zasadzie wezwania i odpowiedzi, ale to właśnie wzór berimbau jest tym, czego wszyscy inni — w tym sami zawodnicy — słuchają i za czym podążają uważnie przez całą wymianę, od początku do końca.
Frevo: styl karnawałowy z daleka od Rio
Frevo wywodzi się z Recife i Olindy, w północno-wschodnim brazylijskim stanie Pernambuco — geograficznie i kulturowo odrębnym od tradycji karnawału w Rio, mimo że oba mieszczą się pod tym samym pojęciem. To szybka, oparta na instrumentach dętych muzyka w połączeniu z akrobatycznym stylem tańca, tradycyjnie wykonywana z małym kolorowym parasolem, używanym niemal jako rekwizyt i pomoc przy niskich kopnięciach oraz skokach. Gdy folklorystyczne show w Rio zawiera numer frevo, to celowy ukłon w stronę szerszej kultury karnawałowej Brazylii poza samym miastem — przypomnienie, że „brazylijski karnawał” to tak naprawdę kilka odrębnych tradycji regionalnych, a nie jeden jednolity styl skupiony wyłącznie na Rio.
Bossa nova: samba zwolnione tempo, które podbiło świat
Bossa nova narodziła się w późnych latach 50. XX wieku w nadmorskich dzielnicach Zona Sul w Rio, a jej powstanie przypisuje się przede wszystkim takim muzykom jak João Gilberto i Antônio Carlos Jobim, którzy połączyli rytmiczny fundament samby z delikatniejszą harmonią jazzową oraz bardziej kameralnym, konwersacyjnym stylem wokalnym. „Garota de Ipanema” („Dziewczyna z Ipanemy”), napisana przez Jobima i Viníciusa de Moraesa, stała się najbardziej rozpoznawalną międzynarodową wizytówką tego stylu. W programie folklorystycznym numer bossa novy jest zazwyczaj najcichszym, najbardziej okrojonym punktem wieczoru — głos, gitara i lekkie perkusyjne akcenty zamiast pełnego, kostiumowego zespołu i porywającej baterii.
Maculelê i inne tradycje regionalne
Maculelê to rytmiczny, bahijski taniec z kijami, historycznie wykonywany z drewnianymi pałkami (a według niektórych tradycyjnych przekazów – z maczetami), uderzanymi o siebie w rytm w choreograficznym układzie opartym na wezwaniu i odpowiedzi, często prezentowany obok capoeiry jako pokrewna afro-brazylijska tradycja. To jeden z kilku regionalnych stylów – obok frevo i innych – po które może sięgnąć brazylijski pokaz folklorystyczny, aby zaprezentować taneczne dziedzictwo kraju wykraczające poza samą sambę. Dokładny zestaw numerów regionalnych w danym pokazie może się różnić w zależności od producenta i wieczoru, dlatego konkretny program należy traktować jako przykład różnorodności oferty, a nie stały, gwarantowany repertuar.